Drzewa nam – my drzewom

  • Napisane przez  Monika Kruk – Kobeluk

Między drzewami, a ludźmi istniał zawsze symboliczny związek. W ciągu wieków drzewa dostarczały nam ciepła i schronienia przed chłodem. Pożywne i uzdrawiające owoce, liście, kwiaty oraz korzenie. Z ich drewna ludzie wyrabiali narzędzia, broń i zabawki oraz budowali domy, ogrodzenia, łodzie, mosty. Ważnym darem drzew było również drewno na opał. Przed setkami tysięcy lat opanowanie umiejętności krzesania i podtrzymywania ognia przyczyniło się do rozwoju cywilizacji człowieka. Drzewa są naszymi sojusznikami. Nasi przodkowie dostrzegali jednak ważność zachowania równowagi pomiędzy tym, co bierzemy, i tym, co dajemy, dlatego czcili siły przyrody, ofiarowując im dary, pieśni, modlitwy i błogosławieństwa. Nie ścinano drzew ot tak, bo zrzuca za dużo liści, bo chcę zmienić aranżację ogródka, bo kupiłem działkę budowlaną i nie wiem czy drzewo nie będzie kolidować z planami budowy, bo sąsiad narzeka na cień, bo ogłowione stało się słabe, bo wiatr, bo niebezpieczeństwo… Strach ma wielkie oczy. Argumentów przeciwko łatwo jest znaleźć wiele, należy jednak zastanowić się nad stanem środowiska naszego otoczenia, nad powstającymi kolejnymi „cywilizacyjnymi pustyniami” w miastach i poza nimi. Nie na darmo mówi się o ochronie środowiska niszczonego i wyczerpanego przez niemądre działania człowieka. Złą taktyką jest również przyzwyczajanie młodych ludzi do nieproporcjonalnych kształtów drzew i innej zieleni, moda mija a młodzi uczą się i naśladują w przyszłości wzorce napotkane wcześniej, taki obraz sztucznego gospodarowania i „pielęgnowania” zielenią nie budzi podziwu ani wrażenia prawdziwej siły natury.  

W Gimnazjum w Czaplinku pojawił się pomysł na powstanie projektu pt. „Drzewa nam - my drzewom”. Zupełnie spontanicznie na wyprawie w teren, podczas lekcji malarstwa w plenerze. To uczniowie zwrócili uwagę na stan drzew przy nadbrzeżu jeziora Drawsko, pytając nauczyciela, dlaczego w Czaplinku dorośli nie dbają o stare drzewa… Od tamtej pory minęły już dwa lata i uczniowie czaplineckiego gimnazjum zrealizowali projekt pod kierownictwem pani Moniki Kruk-Kobeluk. Chcielibyśmy podsumować działania realizowane pod hasłem „Drzewa nam – my drzewom” 2013/2014 na łamach Kuriera Czaplineckiego by podzielić się ważnymi spostrzeżeniami dotyczącymi gospodarką zieleni wysokiej w naszej Gminie, by ten temat nie zaginął poprzez zwykłą ignorancję. Ostatni artykuł na temat drzew w Czaplinku pojawił się w kwietniu 2009 roku jego autorem był pan Zbigniew Januszaniec, a tekst opublikowano w Kurierze w cyklu "Krajobrazy Czaplinka”. 

W ramach projektu uczniowie przeprowadzili kilka akcji na naszym terenie. Przyglądali się drzewom młodym i starym na terenie gminy i sami stwierdzili, że drzewa te nie są odpowiednio pielęgnowane, nie przeprowadza się zabiegów chirurgicznych, nie sadzi się nowych drzewek w pobliżu miejsc wyciętych drzew. Wiele drzew jest ogławianych w nieprofesjonalny sposób, co prowadzi zieleń do katastrofy, powolnego umierania.  

Widok ogłowionego drzewa na jednym z osiedli w Czaplinku.

Pierwszym impulsem do działań uczniów było oprotestowanie wycinki drzew w marcu 2013 roku za pomocą malowanych plakatów z hasłami „Nie wycinać – Pielęgnować!”, „ Nie zabijaj moich płuc”, „Mniej drzew-więcej spalin”, „Stop rzezi naszych drzew”, „Okaż kulturę i chroń naturę”. Władze miasta zostały poinformowane o zaplanowanych działaniach w związku z projektem. Młodzi ludzie uczyli się m.in. legalnej formy buntu, by zwrócić uwagę na problem zmasowanej wycinki. Działaniom tym przyświecała jedna idea ochrony ubywającej co roku zieleni w naszej okolicy. W dniach 22 kwietnia 2013 i 2014 roku, podczas Międzynarodowego Dnia Ziemi uczniowie z gimnazjum posadzili ponad dwadzieścia drzew na terenie szkoły oraz podarowali kilka drzewek do Przedszkola Publicznego przy ul. Grunwaldzkiej. Celem tego działania było kierowanie uwagi na to co wartościowe dla naszego środowiska. Uczniowie proponowali by takie działanie stało się tradycją w naszej Gminie, by sadzić drzewa każdego roku pod hasłem „ W Dzień Ziemi niech się zieleni ”. 

 

„W Dzień Ziemi niech się zieleni ”- akcja sadzenia drzew w Gimnazjum w Czaplinku.

Jesienią 2013 roku uczestnicy projektu przeprowadzili „zieloną” inwentaryzację na terenie gminy Czaplinek, polegającą na fotografowaniu stanu drzew. Niestety rezultaty były niepocieszające. Wciąż padały pytania gdzie jest równowaga między zachowaniem bezpieczeństwa, a sadzeniem i utrzymaniem drzew mających wpływ na nasze zdrowie i przyrodę. Mnóstwo drzew jest okaleczanych lub przeznaczanych do wycinki bez próby ratowania pięknych okazów za pomocą profesjonalnych zabiegów stosowanych w całej Polsce. Zmniejszającą się ilość drzew na terenie naszego miasteczka doskonale widać z plaż położonych parę kilometrów od Czaplinka lub pływając łodzią po jeziorze. W miastach sąsiednich jak Złocieniec, czy Szczecinek można zauważyć próbę kontroli stanu drzew wiekowych. Przeprowadza się tzw. zabiegi chirurgiczne poprzez ścinanie tylko gałęzi spróchniałych czy stosowanie zamalowywania ubytków w korze, aby uniknąć wtargnięcia grzybów. Pojawiają się również znaki drogowe ostrzegające kierowców o drzewach rosnących blisko jezdni by zapewnić bezpieczeństwo pojazdom.   

Przykład z Polski, mądrego rozwiązania trudnej z pozoru sytuacji na drodze

Uczniowie zaproponowali także przeprowadzenie zbiórki pieniędzy jesienią tego roku na zabiegi pielęgnacyjne pozostałych drzew np. przy ul. Wałeckiej, by uniknąć kolejnych redukcji. Główna ulica stanowi wizytówkę naszego miasta – znanego przecież z zielonych terenów. W Europie od wielu lat chroni się aleje przydrożne. W Polsce cały czas słyszymy o „drzewach-zabójcach”, które należy usunąć „by kierowcy byli bezpieczni”. Drogowcy wycinający aleje usprawiedliwiają się koniecznością dostosowania do „zachodnich standardów bezpieczeństwa na drogach”. Przy delegacji niemieckiej, policjantów ruchu drogowego w jednym z polskich miast, ktoś zapytał: „czy naprawdę sądzicie, że wycinając piękne aleje poprawicie bezpieczeństwo na drogach?”. Oni wiedzą, że usuwanie drzew nie prowadzi do zmniejszenia liczby wypadków, lecz – paradoksalnie – może doprowadzić do ich zwiększenia. Potwierdzają to obserwacje z Danii i Niemiec: najwięcej wypadków śmiertelnych jest na drogach szybkiego ruchu, pozbawionych drzew, gdzie istnieje poczucie „pozornego bezpieczeństwa”, które skłania do rozwijania nadmiernej prędkości i do wykonywania ryzykownych manewrów. Alternatywa „drzewa przydrożne lub bezpieczeństwo na drodze” jest fałszywa. Możliwe jest natomiast zwiększenie bezpieczeństwa na jezdni z równoczesnym zachowaniem alei. Należy „tylko” propagować spokojniejszy styl jazdy, egzekwować przestrzeganie przepisów drogowych oraz poprawić bezpieczeństwo na drogach, którym towarzyszą zadrzewienia poprzez:

  • ustawianie znaków drogowych ograniczających prędkości i zakazujących wyprzedzanie,
  • reorganizowanie ruchu drogowego i rozdzielenie ruchu lokalnego od ciężarowego, by ten ostatni nie odbywał się wąskimi, krętymi drogami z drzewami w skrajni (można wprowadzić zakaz wjazdu samochodów ciężarowych na takie drogi),
  • zabezpieczanie tablicami odblaskowymi drzew, malowanie na biało, etc. czyli uczynienie ich bardziej widocznymi po zmroku,
  • ustawianie barier energochłonnych, zabezpieczających przed wypadnięciem z jezdni i wpadnięciem na drzewo, zapewniających dodatkową ochronę, jeśli dojdzie do wypadku.

 

Ustawione bariery energochłonne separują pojazdy od drzew.

Uczestnicy projektu wykazali się dużą wrażliwością na piękno naszego krajobrazu i chęcią zachowania harmonii otoczenia. Wykonali mnóstwo zdjęć świadczących o słabym stanie zieleni wysokiej w gminie. Dokumentacja zostanie złożona u burmistrza pod koniec czerwca.  

Uschnięta brzoza po dokonanym zabiegu ogławiania.

Zimą 2013/2014 roku uczniowie przeprowadzili ankietę na terenie Gminy Czaplinek, sprawdzającą ogólna wiedzę oraz stosunek mieszkańców do drzew. Ankietę wypełniło 100 osób odpowiadając na następujące pytania:

  • Pyt. 1: Czy wiesz ile znajduje się zielonych pomników przyrody w Twojej okolicy ?     Odp. Tak – 4 osoby/  Nie – 96 osób
  • Pyt.2: Czy zauważyłeś/aś by w Twojej okolicy sadzono drzewa?  Odp. Tak – 5 osób /  Nie – 95 osób
  • Pyt.3: Czy wiesz ile jest wycinanych drzew każdego roku w Twojej Gminie ?
  •  Odp. Tak – 0 osób /  Nie- 100 osób 
  • Pyt.4: Czy uważasz za istotne podawanie do opinii publicznej argumenty dotyczące o wycince drzew/grupy drzew?  Odp. Tak – 86 osób / Nie – 14 osób
  • Pyt. 5: Czy uważasz za słuszną zasadę rekompensaty np. 3 nowe drzewa / za wycięcie 1 starego ? Odp. Tak – 93 osoby /  Nie – 7 osób
  • Pyt. 6: Czy zauważyłeś/aś w swojej okolicy drzewa osłabione przez szkodniki 
  • i choroby?  Odp. Tak – 81 osób /  Nie – 19 osób
  • Pyt. 7: Czy zauważyłeś/aś w Twoim regionie stosowanie zabiegów pielęgnacyjnych drzew?  Odp. Tak – 3 osoby  /  Nie - 97 osób
  • Pyt. 8: Czy są miejsca według Ciebie w Gminie Czaplinek, w których występują zaniedbane drzewa potrzebujące pomocy ? Oto najczęściej pojawiające się odpowiedzi: 
  1. - Park Miejski przy ul. Wałeckiej, Park przy Amfiteatrze,
  2. - Lipy okalające Rynek w centrum Czaplinka,
  3. - Nadbrzeże jeziora Drawsko, nadbrzeże jeziora Czaplino,
  4. - Drzewa przy ul. Wałeckiej, oraz przy ul. Leśników,
  5. - Osiedle Spółdzielni Mieszkaniowej przy ul. Wałeckiej,
  6. - Aleje w Czaplinku i wielu wsiach,
  7. - Kasztanowce w prawie całej okolicy.
  • Pyt. 9: Czy zauważyłeś/aś by w Twojej okolicy po usunięciu drzew posadzono nowe drzewa?  Odp. Tak – 2 osoby /  Nie - 98  osób
  • Pyt. 10:  Czy zauważyłeś/aś by przybyło w Twoim regionie samochodów ?  Odp. Tak - 100 /  Nie - 0
  • Pyt.11:  Czy zauważyłeś/aś by w Twojej okolicy powstały nowe powierzchnie zabetonowane np. parkingi szczelnie pokryte asfaltem i brukiem bez nasadzeń wysokiej zieleni? Podaj przykład.  Oto najczęściej padające odpowiedzi: 
  1. - Parking przy Netto,
  2. - Parking przy Polo,
  3. - Parking przy zakładzie Kabel Technik Polska,
  4. - Osiedle przy ul. Wiejskiej,
  5. -Parking przy Zakładzie Gospodarki Komunalnej.
  • Pyt. 12: Czy potrafisz wymienić korzyści z drzew rosnących w mieście? Wypisz. Oto najczęstsze odpowiedzi.
  1. - Stanowią filtr miasta, dodają uroku,
  2. - Urozmaicenie krajobrazu,
  3. - Jest gdzie spacerować i odpoczywać,
  4. - Dom dla ptaków i wiewiórek,
  5. - Przedłużają żywotność nawierzchni asfaltowych zacieniając ją,
  6. - Zatrzymują wody opadowe,
  7. - Zielony kolor wpływa pozytywnie na nasze samopoczucie.

Drzewa to jeszcze wiele wspaniałych dobrodziejstw, o których warto wspomnieć:

  1. - Czy wiesz, że właściwie posadzone i utrzymane drzewa przy domu mogą spełnić funkcję doskonałej osłony przeciwwietrznej, obniżając koszty ogrzewania o 10-20%.
  2. - Czy wiesz, że Polska ma jedne z najmniejszych w Europie zasobów wód powierzchniowych w szczególności na terenach zabudowanych i polach nie zawierających rowów melioracyjnych.
  3. - Czy wiesz, że w miastach ze zdrową „polityką zieloną” dominują gatunki ptaków i wiewiórek, a na terenach pozbawionych drzew dominują myszy i szczury.
  4. - Czy wiesz, że mieszkańcy zadrzewionych dzielnic rzadziej przebywają w szpitalach, a chorując potrzebują mniej lekarstw.
  5. - Czy wiesz, że badania wykazały łagodzące działanie drzew na dzieci z ADHD oraz agresję.
  6. - Czy wiedziałeś/aś, że jedno średniej wielkości drzewo w ciągu jednej godziny produkuje tlen potrzebny do oddychania 40 osobom, a jeden samochód w ciągu godziny zużywa tlen potrzebny do oddychania 200 osobom.
  7. - Czy wiesz, że po usunięciu kolejnych drzew w Twojej okolicy powietrze straci ilość tlenu, a za to wzbogaci się w spaliny, pyły, tlenek węgla, czyli śmiercionośny czad.

Znaczna redukcja drzew na terenie Czaplinka.

Analiza przeprowadzonej ankiety wyraźnie wskazuje na niską wiedzę dotyczącą gospodarki drzewami w mieście i okolicy, również tego co posiadamy na naszych terenach. Cieszy fakt, że ankietowani interesują się jednak losem zieleni wysokiej, chcą znać argumenty dotyczące o wycince, popierają pomysł rekompensaty trzy nowe drzewa za wycięcie jednego. Wiele mieszkańców Gminy Czaplinek zauważa drzewa zaniedbane, potrzebujące pomocy oraz brak sadzenia nowych. Pojawiła się nadzieja na pozytywny odbiór akcji zbiórki pieniędzy na nowe nasadzenia, ale także na pielęgnację starych drzew tworzących niepowtarzalny klimat naszej okolicy. Krok po kroku, rok po roku można zdziałać wiele.

„Drzewa nie mają głosu, aby krzyczeć. Drzewa nie mają armat i rakiet, aby się bronić. Nie mają specjalistów od marketingu, którzy wykazaliby jak bardzo są wartościowe. My możemy być ich głosem. My możemy być ich obrońcą. My możemy powiedzieć wokół jak bardzo są cenne.”

Chcemy kreować poglądy, pożyteczne ekotrendy, wynosić na piedestał naturę poprzez społeczne kierowanie uwagi na to co wartościowe dla natury, czyli naszego domu i zdrowia. Dziękujemy sponsorom za możliwość przeprowadzenia naszych „zielonych akcji” i wszystkim tym, którzy angażowali się w nasze działania.

Uczestnicy projektu „Drzewa nam- my drzewom” – uczniowie nieobojętni na stan lokalnego środowiska naturalnego, nauczycielka Monika Kruk – Kobeluk.

Powrót na górę

Moje konto

Współpracujemy

           

Zostań promotorem

Więcej